امروز: دوشنبه, ۰۴ تیر ۱۳۹۷ برابر با ۱۰ شوّال ۱۴۳۹ قمری و ۲۵ ژوئن ۲۰۱۸ میلادی
تعداد افراد آنلاین : ۱,۴۵۹ نفر
آخرین به روز رسانی : ۹ دقیقه قبل
یک گرم طلای 18 عیار : ۲۷۰,۱۰۰ تومان
سکه تمام بهار : ۲,۹۹۱,۰۰۰ تومان
دلار: ۴۲,۵۱۰ ریال
یورو: ۴۹,۵۳۷ ریال
 

آخرین اخبار


کد خبر: 44781
تاریخ انتشار: سه شنبه, ۱۵ اسفند ۱۳۹۶ ۰۶:۵۵
دسته: ایران گشت
پرینت
ایمیل
نگاهي به دلايل جاماندن غذاهاي ايراني از منوي جهاني

چرا قورمه‌سبزي عقب ماند و پيتزا پيش رفت؟!

فاطمه مقدم:

ایران با تمدني 7هزار ساله و با بهره‌مندي از اقلیم‌ و قومیت‌هاي مختلف، از تنوع غذایی بسیار زیادی برخوردار است.

 چرا قورمه‌سبزي عقب ماند و پيتزا پيش رفت؟!

بنا بر پژوهشي، حدود 2500 نوع غذا در ایران شناسایی شده که متأسفانه هیچ‌کدام سهمی در منوي غذاي جهاني ندارد؛ درحالی‌که بعضی از غذاهای ایرانی به ذائقه جهانی بسیار نزدیک است.

اول از همه بايد روشن كنيم منظور ما از نداشتن سهمي در منوي جهاني، صرفاً امتحان‌كردن غذا توسط گردشگران يا در منزل هم‌وطنان مقیم خارج از کشورمان و علاقه‌مند‌‌شدن افرادی معدود به غذاهای ایرانی نيست؛ منظور ورود غذاي ايراني به آشپزخانه‌هاي جهاني است.

چنانچه سوشي (ژاپن)، پيتزا (ايتاليا)، نودل و توفو (چين)، كوسكوس (الجزاير و تونس)، شنيسل (اتريش)، تيكا ماسالا (هند)، هوموس (لبنان)، رست‌بيف (بريتانيا)، كيمچي (كره) دونر كباب (تركيه) و فست‌فودهاي آمريكايي كه از ميزان شمول و معروفيت نيازي به ذكر نام آنها نيست، وارد آشپزخانه‌هاي جهاني شده‌اند. حتی ما ایرانیان با آن لیست غذایی بلندبالا، ديگر منوي غذايمان را بدون پيتزا ايتاليايي و همبرگر آمريكايي نمي‌توانيم تصور كنيم.

البته كه هر غذايي چنين اقبالي ندارد كه در اين سطح جهاني شود و اين چند فست‌فود ذكرشده، ويژگي‌هايي از سرعت و طعم‌هاي قوي و اعتيادآور شور و چرب دارند كه توانستند تا اين حد به تمامي جهان رسوخ كنند.

اما همه ما واقفيم كه دیگر غذاهای ذکرشده چون سوشی با طعم خاصی ماهی خام و برنج و سبزیجات نیم‌پز یا غذاهای عجیب تایلند با طعم و عطر بسیار متفاوتشان نیازمند تبلیغاتی چند لایه برای ورود به سفره‌های غذایی جهانی بوده‌اند.

ایران بهشت رنگارنگ غذاها

در همين روزگار كه منوي غذايي رستوران‌ها و كافه‌هاي ما پر شده از انواع پاستا‌ها و راويولي‌ها و استيك‌ها و بورك و نوشيدني‌هاي رنگ‌وارنگ صنعتي غربي، برخي از غذاهاي ايراني آرام و خاموش در موطنشان به فراموشي سپرده مي‌شوند؛ غذاهايي چون ماني‌پلو، خورش کنگر، شيرازي‌پلو، پتله‌پلو، آش اوماج، اوجيزك، خورش بزقورمه، خورش به‌آلو، آش كدو و صدها نوع غذاي ايراني كه شايد نامشان هم براي ما ناآشنا باشد. حال آنكه ما روز‌به‌روز با غذاهاي غربي و شرقي جديدتري آشنا مي‌شويم و آنها را وارد منوي غذايي خود مي‌كنيم و به خود مي‌باليم كه غذاهاي جديد غربي را تست كرده يا شيوه طبخشان را بلديم.

ما در ايران بيش از دوهزاروپانصد نوع غذاي شناخته‌شده و بومي داريم؛ غذاهايي كه نه در يونسكو ثبت شده و نه به سفره غذاي جهاني وارد شده‌اند. در ايران هر قوم و اقلیمي خصوصیات غذایی منحصر‌به‌فرد خود را دارد و در همان حال غذاهای مشترک بسیاری ميان اقوام ايراني هست که قابلیت عرضه به ذائقه جهانی را دارند؛ مثلاً اگر بخواهیم خورش‌های ایرانی را به زبان آشنای جهانی غذا برگردانیم، درواقع گوشتی است که همراه سس‌های مختلف سرو می‌شود. گوشت خردشده گوسفند یا گوساله به‌همراه سیب‌زمینی، لپه و سس گوجه‌فرنگي یا همراه سبزیجات و لوبیا؛ یا مرغ همراه با سس انار، گردو و زعفران؛ یا کباب‌ها که خوشبختانه از همه انواع غذاهای ایرانی مشهورترند و حتی پلوهای ما و شیوه طبخشان شاید دمی‌های رنگی با مخلفاتی چون حبوبات و سبزی و صیفی‌جات و گوشت می‌تواند به ذائقه جهانی ارائه شود.

از طرفی حالا که میل و ذائقه جهانی متمایل به سالم‌خواری است و گیاه‌خواری و خوردن غذاهای طبيعي توسط نهادهای سلامت و طرف‌دار محيط‌زيست تبليغ مي‌شود، انواع خوراك‌هاي محلی که بر پایه سبزیجات پخته می‌شوند و عرقيات ايراني، مي‌تواند جايگاه ارزشمندي در ميان غذاها و نوشيدني‌هاي جهاني به دست آورد.

مزایای جهانی‌شدن غذاهاي ايراني

اينكه غذاي سنتي، محوطه‌های تاریخی، صنعت دستي و هر بخش از هويت يا فرهنگ يك كشور براي هميشه جزئي از گنجينه ميراث جهاني بشر شده باشد، علاوه‌بر محافظت و نگهداری و معرفی ارزش‌های آن به جهانیان، نوعی تبلیغات برای آن فرهنگ و طبيعتاً آن كشور محسوب مي‌شود و همچنين افتخاري ملی براي آن كشور به‌شمار مي‌رود كه بخشي از هويتش به سرمایه‌های جهاني تبديل شده است.

همان‌طور كه با جهاني‌شدن قالي ايراني، اكنون قالي بخشي از هويت و سرمايه هر ايراني در سراسر دنياست. هرچند كه با هزار تأسف بايد بگويم اگر قالي ايراني هم جهاني شده، ماحصل تلاش اروپاییانی بوده که در اواخر دوره صفویه و اوایل دوره قاجار به ایران آمدند و غرق لذت زيبايي‌هاي اين كالاي فرهنگي ايراني، نفيس‌ترين قالي‌هاي ايراني را خريدند و آن را به ثروتمندان جهان فروختند و بعد براي برآوردن نياز طبقه متوسط كه علاقه‌مند به اين كالاي تجملي شده بودند، در تبريز و كاشان كارگاه‌هاي قالي‌بافي بنا كرده، زنان و مردان قالي‌باف را استخدام كردند و تخته‌تخته فرش ايراني دست‌باف به گوشه‌گوشه جهان صادر كردند.

درنهايت اينكه تا تبليغاتي هدفمند با سيستمي روشن و مشخص چه در داخل و چه در خارج از كشور صورت نگيرد، ما نمي‌توانيم در جهان ردی عمیق و شناخته‌شده با نام ایران از فرهنگ، صنایع‌دستی، غذا و به‌طور كل هويت خود به جا بگذاريم.

تبلیغات، عامل سفر غذاها به سفره‌هاي جهاني

شايد خيلي عجيب باشد كه با تفاوت فرهنگي بسيار زيادي كه كشورهاي خاور دور با ديگر ملت‌هاي جهان دارند، غذاهايشان چنان جهان‌گير شده كه گردشگران اين كشورها مي‌توانند به‌راحتي در كشوري چون ايتاليا كه مهد غذاست، غذاي محلي خود را با همان عطر و طعم ميل كنند. تصادفي نيست كه غذاهاي ژاپنی و چيني را در همه‌جاي دنيا مي‌توانيد پيدا كنيد. اينكه يونسكو پخت‌و‌پز سنتی ژاپنی «واشوکو» را به فهرست میراث‌فرهنگی جهان افزوده، حاصل تلاش پيگير ژاپني‌ها براي ترويج هويت فرهنگي و سنت غذايشان به جهان بوده است.

ژاپني‌ها سال‌هاست شيوه پخت غذايشان را كه بر پايه سبزيجات و غذاهاي دريايي با نگه‌داشتن طعم اوليه هر ماده غذايي در مراحل پخت است، به جهانيان عرضه كرده‌اند. در سال 2012 با اين استدلال كه خوراک و پخت‌و‌پز سنتی ژاپن در انطباق با محیط طبیعی و همیشه با احترام به طبیعت بوده است و البته با قبول جهاني ذائقه غذايي‌شان كه طي سال‌هاي پيش از 2012 به دست آوردند، توانستند غذاي سنتي‌شان را براي هميشه جزئي از گنجينه ميراث جهاني بشر كنند. در مثالي از زاويه متفاوت، براي هويت‌سازي و با توجه به اينكه غذا بخش مهمي از هويت يك ملت است، مي‌توان به تلاش چين در اين خصوص توجه كرد.

چين در سال 2017 براي شناساندن هويت خود در سطح جهاني، 10 ميليارد دلار خرج كرده كه بخشي از اين هزينه علاوه‌بر تدريس زبان ماندارين توسط هزاران استاد چيني در جهان و تأسيس 500 مدرسه كنفوسيوس‌شناسي در سراسر دنيا، صرف تبليغ و ترويج غذا و فرهنگ ناملموس چيني مي‌شود.

همه كم‌و‌بيش مي‌دانيم جشنواره اژدها چيست؛ اگر هم درست ندانيم، عكس‌هاي بي‌شمار آن را هرساله ديده‌ايم. چين توليد ثروت و تبليغ هويت را با هم در نظر گرفته و اولويت توسعه كشورش قرار داده است.

غذا هم که حوزه‌های وسیع و متفاوتی را دربر می‌گیرد و درواقع مرکب هویت یک ملت محسوب مي‌شود، سال‌هاست در این تبلیغات جهانی گنجانده شده است. این مثالی بود براي نشان‌دادن اينکه اگر هر غذاي جهانی‌شده‌اي همچون غذاي سنتي مكزيكي و فرانسوي را دنبال کنیم، قطعاً سرنوشتی مشابه با غذاهای چینی و ژاپني در آنها خواهيم يافت.

وظيفه هر ايراني براي ترويج شيوه سنتي پخت غذا

در عصري كه كشورها شبكه‌سازي بين‌المللي با يكديگر دارند، اگر وظيفه دولت برگزاري جشنواره‌هاي غذاي ايراني در كشورهاي مختلف و هزينه‌كرد براي تبليغ شيوه پخت غذاي ايراني و معرفي غذاها و نوشيدني‌هاي ايراني باشد، وظيفه شهروندان نيز حفظ سنت پخت غذاي ايراني و انتقال آن به نسل بعدي است.

اينكه مادري در خانه غذاي معروف شهر يا روستايش را بپزد كه محصول قرن‌ها تداوم سنت آشپزی ايراني بوده و در انطباق با اقليمي است كه در آن زندگي مي‌كند و ذائقه فرزندش را به غذاهاي فست‌فودي مضر عادت ندهد، به ترويج سنت غذايي كشورش كمك كرده است.

زماني كه خود ما غذاهاي اصيل كشور و حتي شهرمان را نمي‌شناسيم يا اگر مي‌شناسيم تا به حال تجربه چشيدن طعمشان را نداشته‌ايم، چطور مي‌توانيم حرف از صدور فرهنگي غذايمان به جهانيان بزنيم. بدانيم كه كشورهاي زيادي براي اينكه پاي غذاهايشان به فهرست جهاني باز شود در تلاش و تكاپو هستند.

هيچ ايرادي ندارد اگر ما هم كمي ملي‌تر و باهويت‌تر فكر كنيم. تا چه‌وقت مي‌خواهيم بگوييم اين چيزها به ما ربطي ندارد و من همين كاروبار خودم را راه بيندازم، هنر كردم؛ اين هنر نيست، بلكه زندگي و هويت را به خط پايان رساندن است؛ چون هويت و فرهنگ بر دوش تك‌تك ما به آيندگان و جهانيان عرضه خواهد شد.

اگر مي‌خواهيم فرزندمان به محض آنكه پا به نوجواني گذاشت ساز رفتن از ايران و ترك وطن كوك نكند، بايد هويت ارزشمند و اصيلش را به او بشناسانيم تا عاملي براي رشد شخصيت و وزنه‌اي براي نگه‌داشتن او باشد. شايد بتوانيم بگوييم يكي از دلايل مهم مهاجرت با رقم رو به فزوني ايرانيان، اقتصاد به‌شمار مي‌رود؛ اما هويت لاغر و تحقيرشده نيز يكي از دلايل مهم مهاجرت دسته‌دسته ايرانيان به خارج از كشور و آويزان‌شدن به فرهنگ و هويتي است كه در جهان ارج و قربي براي خود دست‌و‌پا كرده است.



+ 6
مخالفم - 0

تعداد نظرات: 0
منتشر نشده: 0

ارسال نظر




کد امنیتی
تازه کردن



امروزنامه

چند رسانه ای
آخرین به روز رسانی : ۹ دقیقه قبل
تعداد افراد آنلاین : ۱,۴۵۹ نفر
تعداد کل اخبار : ۴۵,۷۰۲ مورد
اخبار امروز : ۱ مورد
تیترها: