به گفته مسلم شجاعی مدیرکل دفتر بازاریابی و تبلیغات معاونت گردشگری تقویت مراکز حمل‌ونقل در شهرهای مرزی و اتصال حمل‌ونقل هوایی داخلی به مرزهای زمینی می‌تواند بخشی از اختلال سفرهای خارجی را در کوتاه‌مدت مدیریت کند.
توریسم آنلاین: هما حاصلی روزنامه توریسم / تحریم‌های جدید هوایی و ریلی صنعت گردشگری نیمه جان کشور را در حالی وارد بحرانی تازه کرده که آژانس ها، هتل ها و سایر کسب و کارهای وابسته با آینده ای مبهم و شرایطی دشوار روبرو هستند. آژانس‌ها از یک سو با لغو سفر و کاهش شدید فروش روبه‌رو شده و از سوی دیگر همچنان باید هزینه‌هایی مانند اجاره، حقوق، بیمه و مالیات را پرداخت کنند.
بر اساس اطلاعات مطرح‌شده در گزارش‌های داخلی، حدود ۶ هزار آژانس مسافرتی در کشور فعالیت دارند و در یکی از برآوردها، زیان انباشته این بخش بیش از ۲ هزار میلیارد تومان اعلام شده است؛ همچنین گفته شده تنها حدود یک‌ششم آژانس‌ها ممکن است در شرایط فعلی امکان ادامه فعالیت داشته باشند.
چندی پیش حرمت‌الله رفیعی، رئیس انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرت هوایی و جهانگردی ایران، خسارت واردشده به صنعت گردشگری در یک دوره ۴۰روزه را حدود ۲۵ هزار میلیارد تومان برآورد کرده و گفته بود حدود ۵ هزار میلیارد تومان از این خسارت متوجه آژانس‌هاست.
چرا که مسئله برای آژانس‌ها فقط کاهش فروش نیست. در صورت لغو پرواز، آژانس باید وجه مسافر را بازگرداند، در حالی که ممکن است منابع مالی همچنان نزد شرکت هواپیمایی یا طرف خارجی باقی مانده باشد. همزمان هزینه‌های ثابت ادامه دارد.در نتیجه بحران نقدینگی می‌تواند حتی آژانس‌هایی که از نظر عملیاتی توان ادامه فعالیت دارند، به تعطیلی بکشاند.
تبعات بحران به آژانس‌ها محدود نمی‌شود. برآوردهای مطرح‌شده، اشتغال مستقیم و غیرمستقیم مرتبط با گردشگری و حمل‌ونقل را حدود ۱.۷ میلیون نفر عنوان می‌کنند. کاهش فعالیت آژانس‌ها می‌تواند درآمد هتل‌ها، راهنمایان گردشگری، رانندگان، رستوران‌ها و سایر مشاغل وابسته را نیز کاهش دهد.
از سوی دیگر، تعدیل نیرو به معنای از دست رفتن سرمایه انسانی است. کارکنان متخصص در رزرو، فروش بین‌المللی، مدیریت تور و ارتباط با بازارهای خارجی ممکن است وارد مشاغل دیگر شوند و بازگرداندن این نیروها پس از عبور از بحران آسان نخواهد بود.
مرزها؛ راه‌حل موقت، نه جایگزین شبکه هوایی
در چنین شرایطی، استفاده از مرزهای زمینی می‌تواند بخشی از سفرها را حفظ کند.
به گفته مسلم شجاعی مدیرکل دفتر بازاریابی و تبلیغات معاونت گردشگری تقویت مراکز حمل‌ونقل در شهرهای مرزی و اتصال حمل‌ونقل هوایی داخلی به مرزهای زمینی می‌تواند بخشی از اختلال سفرهای خارجی را در کوتاه‌مدت مدیریت کند.
پیشنهاد ایجاد یا تقویت هاب‌های مسافری در ارومیه، آبادان، مشهد، سنندج و کرمانشاه نیز با همین هدف مطرح شده است. پرواز داخلی تا شهرهای مرزی و ادامه مسیر از طریق مرز زمینی می‌تواند در کوتاه‌مدت یک مسیر جایگزین ایجاد کند.
اما این راهکار هزینه و زمان سفر را افزایش می‌دهد. در نتیجه، مرز زمینی فقط می تواند ابزاری موقت برای مدیریت بحران فعلی باشد و جایگزین دائمی حمل‌ونقل هوایی نیست.
از این رو، دیپلماسی هوایی و مذاکره با کشورهای مقصد باید در کنار برنامه‌های داخلی دنبال شود.
نسخه نجات چیست؟
تجربه بحران‌های جهانی نشان می‌دهد جلوگیری از فروپاشی صنعت گردشگری معمولاً با یک اقدام واحد امکان ندارد از این رو برای یک بسته اضطراری می‌تواند شامل استمهال موقت مالیات و حق بیمه آژانس‌ها، تسهیلات سرمایه در گردش برای بنگاه‌های دارای سابقه فعالیت،ایجاد سازوکار مشخص برای بازپرداخت سریع وجوه مسافران پروازهای لغوشده،
حمایت از حفظ نیروی انسانی متخصص به‌جای تعدیل گسترده،تقویت مسیرهای زمینی و هاب‌های مرزی در دوره بحران،مذاکره فعال برای حفظ مسیرهای هوایی و خدمات فرودگاهی، توسعه همزمان گردشگری داخلی و بازارهای منطقه‌ای باشد تا ضمن حفظ نقدینگی، اشتغال و ظرفیت عملیاتی صنعت تا زمان عبور از بحران حمایت شود.
اکنون سرعت تصمیم‌گیری در کنار هماهنگی دستگاه‌های مسئول و طراحی یک برنامه مشخص برای عبور موقت صنعت از بحران بیش از همیشه برای نجات این صنعت در اغما اولویت دارد.
