قدم برداشتن در خاک جزیره خارک، حس و حال عجیبی دارد؛ حسی شبیه پا گذاشتن در قلمروی اسرارآمیز درختان «لیل» که بیشتر به درختان سخنگوی قصهها شبیه هستند
توریسم آنلاین: جزیره نوردی، شاید یکی از بهترین انواع سفرهایی باشد که ما کمتر تجربه کردهایم. زندگی در جزیره خارک، سبک متفاوتی دارد و سفر به میان مردمی که با این سبک روزگارشان را میگذرانند، میتواند شما را به دنیای متفاوتی ببرد. دنیایی پر از ماهی و بوی دریا!
جزیره خارک، یکی از آن جزیره هایی است که باید آن را از نزدیک ببینید. این جزیره در شهرستان گناوه از استان بوشهر قرار گرفته و حدود 30 کیلومتر از نزدیکترین ساحل ایران، یعنی بندر ریگ فاصله دارد. فاصله خارک با بوشهر هم حدود 57 کیلومتر است، بنابراین در سفر به خارک، میتوانید یک جنوب گردی لذت بخش هم داشته باشید.
در قسمت شمالی جزیره خارک، جزیزه بسیار کوچک و باریکی با نام خارکو وجود دارد که این نام توسط بومیان منطقه بر آن گذاشته شده است.با این که یکی از مهمترین مراکز صادرات نفت خام جهان در خارک قرار دارد، اما این جزیره فقط دارای حدود 8 هزار نفر جمعیت بومی است.
موقعیت جغرافیایی جزیره به گونهای است که از اواخر اسفند ماه هوا رو به گرما رفته و در کنار افزایش دما، رطوبت هوا هم بالا میرود، پس بهترین زمان برای بازدید از خارک، پاییز و زمستان است.
جزیره خارک، بزرگترین پایانه نفتی ایران است که بیش از 95 درصد از کل صادرات کشور را تأمین میکند، اما این تنها دلیل اهمیت خارک نیست؛ میراث فرهنگی به جا مانده از تمدنهای عظیم کهن پارسی در این جزیره، لقب باستانیترین جزیره ایران را به آن داده است. این جزیره را به لحاظ سابقه حضور تمدنهای مختلف، میتوان «موزه طبیعی دیرینهشناسی و باستانشناسی ایران» نامید.
ایکاریوس، یکی از نامهای یونانی جزیره خارک است که در بسیاری از آثار و سفرنامهها و نقشههای یونانی به این نام خوانده شده است.
ورود پر دردسربه جزیره خارک:
در دوران جنگ تحمیلی، ورود افراد متفرقه و غیربومی به جزیره ممنوع بود و این قانون به دلیل وجود تأسیسات مهم نفتی و مسایل امنیتی در جزیره اجرا میشد، اما پس از پایان جنگ، این قانون مورد بازنگری قرار نگرفت و هنوز هم اگر کسی قصد بازدید از این جزیره را داشته باشد، باید از فرمانداری مجوز دریافت کند. البته در حال حاضر روزانه یک کشتی مسافری، گردشگران را از بوشهر به خارک منتقل کرده و یک کشتی نیز از جزیره به سمت بوشهر حرکت میکند که بهترین امکان دسترسی به جزیره نیز همین کشتیها هستند.
جزیره نوردی:
برای جزیره نوردی، بر خاک جزیرهای گام نهادهایم که ۱۴ هزار سال پیش از زیر آب سربرآورده و بر بستری از طلای سیاه غلتیده و قلم مویی آغشته به رنگ نیلی دور تا دورش رنگ پاشیده است؛ جزیرهای که در هر گوشهاش رد انگشتان تاریخ، چشم را مینوازد. قدم برداشتن روی خاک این جزیره حس و حال عجیبی دارد، حسی شبیه پا گذاشتن در قلمرویی اسرارآمیز. قلمروی آهوان و درختان لیل که با آن تنههای قطور و پرپیچ وتابشان، بیشتر به درختان سخنگوی قصهها شبیه هستند.
اینجا، سرزمینی هجرت کرده است در میان آبها که هنوز در آن صدای پای انسانهایی میپیچد که ۳هزار سال پیش از میلاد مسیح در آن قدم گذاشتند، جزیرهای که مساحت آن بیشتر از 28 کیلومتر نیست، درحالی که دکلهای عظیم نفت و گاز در مقابل درختان اعجابانگیز لیل قد علم کردهاند و سایهشان را بر سر آنها انداختهاند.
جزیره شگفت انگیز:
جزیره خارک، از فسیلها و اندامهای مرجانها، دوکفهایها و دیگر جانداران دریایی که آمیخته با ذرات ماسه شدهاند، تشکیل شده و تنها لایهای نازک از سطح جزیره که ضخامتی حدود 20 سانتیمتر تا 5 متر دارد، از سختی بیشتری برخوردار است. درخت بومی جزیره، درخت انجیر هندی است که بسیار بزرگ و پرسایه است. این درخت دارای ریشههای هوازی است که از خاک بیرون آمده و با پیچیدن بر تنه درخت از آن بالا رفته و از شاخهها آویزان میشود.
جزیره خارک از معدود جزیرههای خلیج فارس است که آب شیرین دارد و در سراسر جزیره، آثار و نشانههای استفاده از آب شیرین به چشم میخورد. علاوه بر این، چاههای کهنسالی هم در جزیره وجود دارد که مردمان خارک مانند دیگر نواحی جنوبی ایران، در انتهای آنها درختان مو میکارند. این درختان، بدون نیاز به آبیاری و با استفاده ار رطوبت اعماق چاه، هر کدام سالانه تا چند صد کیلو انگور میدهند.
در این جزیره امکاناتی از قبیل مراکز خرید و رستوران وجود دارد و همچنین میتوانید از سواحل شنی زیبای آن برای شنا استفاده کنید.
دیدنیهای جزیره خارک:
بقعه «میرمحمد» مربوط به اواخر قرن 7 هجری قمری است که دارای دو گنبد مخروطی شکل بوده و از سنگ و گچ ساخته شده است. امکانات این بنا عبارتند از یک نمازخانه بزرگ به همراه پوشش گنبد مخروطی و یک اتاق کوچک که ضریح و قبر امامزاده در آن قرار دارد. مردم بر این باورند که این بقعه، مدفن محمد حنفی فرزند حضرت امیرالمومنین«ع» است.
قلعه هلندیها: یکی از دیدنیهای خارک، بقایای قلعهای است که در شمال شرقی جزیره قرارگرفته است. گذر زمان به همراه تخریبهای صورت گرفته، بخشهای بسیاری از این قلعه را از بین برده است.
متون تاریخی، سازنده قلعه را فردی هلندی به نام کینپ هاوزن معرفی میکند که وی در دوره تسلط بیگانگان بر جزایر خلیج فارس در سال 1747 میلادی این قلعه را بنا نهاد؛ همان زمان که هلندیها به بهانه تجارت، این جزیره را تصرف کردند و به عنوان مرکز تجاری از آن استفاده میکردند.
کتیبه هخامنشی: این کتیبه که متعلق به اواخر دوره هخامنشی است، روی صخرهای مرجانی حک شده است. البته کشف این کتیبه به صورت اتفاقی و حین عملیات راهسازی برای ساخت جادهای منتهی به کتابخانه عمومی واقع در محله 3 تانکی جزیره صورت گرفت. از این کتیبه به عنوان قدیمیترین سندی که نام خلیج فارس در آن ذکر شده است، یاد میشود.
گورستان باستانی: در قسمتی از کوهستان جزیره خارک، قبرهای زیادی وجود دارد که باتوجه به عمق کم و سطح مدور برخی از آنها، میتوان آنها را به زرتشتیان نسبت داد، اما روی بعضی از قبرها که مدخلهای کوتاهی دارند، نقش صلیب وجود دارد که نشان میدهد مسیحیان نیز مردههای خود را در آنجا به خاک سپردهاند.
باستانشناسان، تعدادی از قبرها را در گورستانی در قسمت شرقی جزیره شکافتهاند که همگی به اواخر دوره ساسانی مربوط است؛ در گورهای مربوط به زنان، شیشههای کوچکی که احتمالاً در آن عطر میریختند و همچنین جواهراتی مانند حلقه انگشتری و آینههای مفرغی پیدا شده است.
دره سیمرغ: یکی ازجاهای دیدنی خارک، مکانی است که به آن دره سیمرغ میگویند. در انتهای این دره، گونهای از درختان موسوم به «لیل» وجود دارد که به آن «لیل بند بیل» میگویند. ورودی این دره تا انتهای آن، بلواری از نیزارهاست که سرتاسر این مسیر را پوشانده و درختان نخل در دور تا دور آن، نمای بسیار زیبایی پدید آورده است.
در بلوار ورودی دره سیمرغ، معبرهایی به شکل دخمههای تاریخی ایجاد شده و دو معبر تماشایی به شکل غار و حوضچه، چشم انداز زیبایی را خلق کرده است.
منطقه حفاظت شده خارکو: این منطقه که در فاصله پنج کیلومتری مرکز خارک قرار دارد، پناهگاه برندگانی مانند باکلان، پرستوهای دریایی، کاکاییها و حواصیلها و خزندگانی چون لاکپشت دریایی است.
حیات وحش خارک در عین حال، دارای گلههای کم شماری از آهوان و مارهای بزرگ و سمی است که طول آنها به یک تا یک و نیم متر میرسد. پرندگان مهاجر فراوانی هم زمستان هر سال، در کرانههای خارک فرود میآیند.
سواحل مرجانی و ماسهای خارک، چون طلسم نعل اسب، محل نشاط آفرینی برای تفریح، بازیهای ساحلی، شنا و پیادهروی است، جزیرهای که یکی از زیباترین، دیدنیترین و منحصر بفردترین سواحل آسیا و شاید جهان محسوب میشود که غروب دل انگیز خورشید، زیباییهای آن را دو چندان میکند.
وجود صخرههای سنگی در کنار ماسههای شنی نرم و درختان لیل، ترکیبی زیبا و دلنشین را رقم زده است که میتوان ساعتها در کنار آنها نشست و لذت برد. این درحالی است که مشعلهای نفت و گاز، شبها و بخصوص در پاییز و زمستان، چشم انداز بسیار جذابی را برای گرد هم آوردن گردشگران بومی و غیربومی، فراهم کرده است. قایق سواری و دریانوردی، ماهیگری، غواصی و دوچرخه سواری در کنار ساحل، تماشای کشتیها و نفتکشهای غول پیکر خارجی، دیدار از مراسم محلی زار و لیوا که با رقص و نواهای آفریقایی همراه است، بخشی از دیدنیهای جزیره خارک محسوب میشود که میتواند برای هر گردشگری جذاب باشد.
حیات وحش جزیره خارک:
لاکپشتهای سبز و نوک عقابی که برای تخمگذاری به ساحل میآیند، پرندگان مهاجری همچون کاکایی، عقاب ماهیگیر، سارگپه، سنگ چشمه، سرحنایی، طرقه آبی، سنگ چشمه دم سرخ، چک، سسگ و چین چاف و مهمانان همیشگی جزیره، مانند سلیم خرچنگ خوار، چوب پا، انواع حواصیل، انواع مرغها و پرستوهای دریایی، از جاذبههای بیبدیل حیات وحش جزیره خارک است.
در عین حال، وجود نزدیک به 500 رأس آهو که برخی از آهوان با خیال آسوده در معابر عمومی جزیره، رفت و آمد میکنند و دهها موجود دریایی، با انواع ماهیها و کوسههای غول پیکر که به کوسههای پلنگی معروفند، به غنای حیات وحش جزیره خارک افزوده است.
