قلات، نام روستایی است که در منطقهای باصفا و کوهپایهای، در کنار چشمهای زیبا و در میان انبوهی از درختان و باغهای سرسبز قرار دارد.
توریسم آنلاین: قلات، به ظاهر یک روستا و در حقیقت، تکهای از بهشت است که روی زمین جا مانده است! تا زمانیکه «قلات» نرفته باشی، به فکرت نیز خطور نمیکند آن همه زیبایی میتواند در یک نقطه جمع شده باشد؛ آبی سرازیر شده از دامن کوه که سرچشمهاش، چشمههایی است در قله، با درختانی چند هزارساله و درهای عمیق که خنکای آن در گرمترین زمان سال، لرزه بر اندام هر گردشگری میاندازد!
قلات، نام روستایی پیشرفته و مدرنی است که در ۳۶ کیلومتری شمال غرب شیراز و در منطقه ای با صفا و کوهپایهای در کنار چشمهای زیبا و در انبوهی از درختان و باغهای سرسبز قرار دارد. مردم این روستا با زندگی نیمه سنتی، به کشاورزی و دامداری و باغداری و بعضیها، به کسب و کار و حرفه گیوه بافی مشغول هستند. گویش مردم این روستا، بازمانده فارسی میانه جنوب غربی است که هفت هزار نفر از مردم ایران را در خود جای داده و آب و هوای دلانگیز و سحر کنندهاش، هر گردشگر و طبیعت دوستی را مجذوب خود میکند.
قلات، به لحاظ تاریخی، قدمتی چندهزار ساله دارد، بهطوریکه بافت مسکونی متمرکز آن که در گذشته روستاییان را در خود جای میداده، دارای خانههایی به صورت پلکانی است که در دامنه کوه به سمت بالا قد کشیدهاند. خانهها را درختان بلندی در بر گرفته است، بهطوری که از فاصله بیش از یک کیلومتری، خانهها بهخوبی مشخص نیست، خانههایی که با سنگ، خشت، گل، گچ و چوب ساخته شده و سقف آنها مسطح بوده و بعضی یکطبقه و بعضاً دو طبقه احداث شدهاند.
شغل اکثر مردم روستای قلات دامداری، باغداری و فعالیتهای خدماتی و صنایع دستی است. گردو، بادام، انگور، انجیر، انار، زردآلو، آلو و گوجه سبز، از محصولات باغی و فرآوردههای لبنی مانند شیر، پنیر، کره و کشک نیز از محصولات دامی این روستاست. شیره انگور، رب انار و آب غوره از دیگر فرآوردههای غذایی روستای قلات به شمار میرود.
محصولاتی از قبیل گیوه، سبد دستباف، گره (ظرف بافته شده) دولک، مشک و وسایل چوبی، از جمله تولیدات صنایع دستی این روستاست.
آبشارهای 3 گانه
روستای کوهستانی قلات، چشماندازها و جلوههای طبیعی بسیار زیبایی دارد. باغهای سرسبز و وسیع میوه در داخل و اطراف روستا، بویژه در بهار و تابستان، فضای دلپذیری برای گردشگری به وجود میآورد. بافت کالبدی معماری خیره کننده کوهستانی، کوچههای پرپیچ و خم که جویبارهای زلالی نیز در میان آنها جاری است، جذابیت منحصر به فردی به این روستا بخشیده است.
آبشارهای سه گانه روستای قلات که از میان صخرهها سرازیر میشود، از جاذبهها و زیباییهای طبیعی روستای قلات به شمار میآید. حواشی رودخانههای شب شتری و چشمه انجیری، با پوششی از گیاهان خودرو، گلهای وحشی و گیاهان دارویی بومادران، ختمی، آویشن، پونه و مرزه، از جاذبههای کم نظیر روستای قلات محسوب میشوند.
ثروتهای تاریخی
کلیسای قدیمی روستا که معماری سنگی و جالب توجهی دارد، در میان درختان بلند کوچههای آرام روستا به جا مانده است. این کلیسا که در گذشته عبادتگاه مسیحیان ساکن در روستا بوده است، اینک به دلیل مهاجرت آنان، رو به تخریب گذاشته است.
آسیابهای آبی، گورستان قلات و نوع حجاری و حکاکی سنگهای آن، بازار قدیمی و سنگفرش شده، قلعه قزل ارسلان و دیگر جاذبههای گردشگری روستای قلات، در زمره ثروتهای طبیعی و تاریخی روستا به شمار میروند.
کشک پیاز، کشک گردو، عدسی، کله پاچه و آش رشته از غذاهای محلی رایج در این روستاست.
دمی در کافیشاپ!
امروز بسیاری از خانههای قدیمی قلات، به سفرهخانه و کافیشاپ تبدیل شده و در کنار آنها موزه مردمشناسی هم قرار دارد. روستای قلات یکی از قطبهای مهم گردشگری در منطقه است که به عنوان نزدیکترین تفرجگاه شیرازیها، همواره مورد توجه گردشگران دور و نزدیک قرارداشته و علاوه بر تفرجگاههای معروف شب شتری و چشمه انجیری، دارای آبشاری زیبا وکوهستانی مملو از چشمه ساران همیشه جاری و درختان انبوه است که از نظرمعماری نیز علاقهمندان را به خود جذب میکند.
قلات؛ از دیروز تا امروز
با نگاهی گذرا به موقعیت گذشته این روستا که راههای باستانی، چه از جنوب و چه از غرب از آن عبور میکرد و با نگاهی به معماری رو به ویران قلات قدیمی و بازار معروف آن و آثار شگفتانگیز بناهای چند طبقه، کوچهها و معابر، مهندسی دقیق جدولهای آبی و سیستم آبرسانی و فاضلاب بندی بسیار دقیق و حساب شده که در نوع خود منحصر بفرد است، روستای قلات را از گذشتههای دور تا به امروز، به عنوان یک منطقه گردشگری، در استان فارس، شاخص کرده است.
در عین حال، «قلات» یکی از منحصر بفردترین روستاهای ایران زمین به شمار میآید، زیرا تنهاترین روستاهایی است که از اعصار کهن دارای سیستم فاضلاب بوده است.
قلات، به دلیل داشتن جنگل، باغها، آبشارهای متعدد و کوه سنگی و سرخرنگش، در هر چهار فصل سال هم بسیار زیبا و دیدنی است.
آبشارها و چشمهها
کوههای قلات دارای چندین و چند آبشار زیبا و چشمنواز است و به دلیل اینکه از اب شدن برفهای کوهستان تأمین میشود، بسیار سرد و گوارا است. از بلندترین آبشار قلات، «پای تخت» نام دارد، اما آبشار «گوره سیه» به دلیل اینکه در ارتفاعات آن، درختان انگور سیاه روئیده است، به این نام خوانده میشود. درختان بلند و سرسبز چنار و همچنین باغهای بسیاری، این آبشار را احاطه کرده است. آبشار «تَب گَه» نیز در بین شکافی صخرهای جای گرفته که نهر آن از میان درختال کهنسال چنار و گردو و باغات انار عبور میکند. این درحالی است که تفریحگاه موسوم به «گردو شهری»، مکانی بسیار زیبا در دل باغستانهای قلات است که با داشتن درختان تناور گردو، محلی برای اتراق گردشگران شیرازی است.
معماری روستای قلات که در نوع خود منحصربفرد است، در دامنهای پرشیب به صورت پلکانی و به موازات بازار مرکزی آن شکل گرفته است که پشت بام هر خانهای حیاط خانه بالایی است. این روستا، از چهار محله اصلی و چندین محله فرعی تشکیل شده که محلات اصلی آن، محله بال (بالا) محله زیر (پائین) محله دم رود (کنار رودخانه) و محله «گود» است که محله «بال» شامل محلات کوچکتر پای برج و پای تاوه، محله «گود» شامل محلات کل اختری و پس تلک، محله «رودخانه» شامل محلات، پای حمام، پای چنار، چم رودخانه و محله «زیر» شامل محله پای حمام و زیر بام و نهایتاً مرکز محلههای آن، به محله درب مسجد معروف است.
مسیر دسترسی
در جاده شیراز به سپیدان، درکیلومتر 25، تابلوی روستای قلات بر بالای زیرگذر آن دیده میشود. انتهای مسیر زیرگذر، به قلات میرسد.
