۱۸ سال است که بحران روی بحران کمر گردشگری ایران را شکسته است اما گردشگری ایران توانایی های بالقوه ای دارد
توریسم آنلاین : هماحاصلی ، روزنامه توریسم / برخی می گویند « دیگر کار گردشگری ایران تمام است و تا اطلاع ثانوی بازگشت به شرایط نسبتا عادی هم رویایی دور از دسترس برای گردشگری است.» بیراه هم نمی گویند با این مصیبت هایی که هنوز یکی تمام نشده بعدی شروع می شود و تا این صنعت می آید رمقی بگیرد بحران دیگری غافلگیرش می کند غیر منتظره نیست که فعالان این صنعت یکی یکی دلسرد و نا امید از این بازارخارج می شوند و اکنون پس از ۱۸ سال مصائب پیاپی صنعت گردشگری با از دست دادن مناسبات بین المللی و سرمایه انسانی و قرار گرفتن در لیست قرمز سفارتخانه ها در بدترین روزهای خود است.
تنها از سال ۱۴۰۰ تاکنون پس از تمام شدن کرونا ۵ رخداد با شدیدترین تاثیرات منفی این صنعت را از پا درآورده؛ اعتراضات پاییز ۱۴۰۱ به دنبال جان باختن مهسا امینی، حملات متقابل ایران و اسراییل در اواخر شهریور ۱۴۰۳، جنگ ۱۲ روزه ایران و اسراییل در خرداد امسال، ناآرامی اخیر و در نهایت، تهدیدهای مکرر امریکا درباره حمله به ایران و خطر جنگ بین دو کشور رونق گردشگری داخلی و خارجی را به کل منتفی کرده است.
به گفته کارشناسان « وقتی صدای انفجار در شهری می پیچد، یکی از اولین چرخ هایی که از حرکت می ایستد، چرخ چمدان مسافران است. حتی اگر جنگ را هم جدی نگیریم و فرض کنیم اثر نا آرامی ها به مرور کم رنگ می شود با وجود قرار گرفتن ایران در لیست قرمز سفارتخانه ها و از آن سو بسته شدن سفارتخانه های خارجی در ایران، حداقل تا ۶ ماه آینده امیدی نه به گردشگری ورودی است نه حتی سفرهای خروجی و فعالان این صنعت و دفاتر خدمات سفر با مشکلات مالی عدیده ای روبرو هستند.»
از سوی دیگری گردشگری داخلی نیز که تنها امید کسب و کارهای این صنعت در این سالها بود اصلا حال خوشی ندارد. مردم نه پول سفر دارند؛ نه حال خوب که برای تمدد اعصاب و تفریح به سفر بروند. با این اوصاف تکلیف صاحبان مشاغل سفر چه می شود و زنجیره بزرگی که از گردشگری نان می خوردند در این شرایط سخت چگونه ارتزاق کنند؟ آیا با این وجود امیدی به عبور از این شرایط بحرانی و سرپاماندن کسب و کارها وجود دارد؟
پس از پاندمی کرونا در سطح بین المللی مفهوم تاب آوری در گردشگری مطرح و مطالعات گسترده ای در مورد آن انجام شد که کشورها چگونه می توانند با پیش بینی بحران ها خود را در مقابل آسیب در بخش گردشگری تاب آور کنند.
ارشک مسائلی عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری در خصوص اینکه آیا اساس مفهوم تاب آوری در گردشگری ایران مصداقی پیدا میکند یا نه، می گوید: «تاب آوری یعنی یک سیستم در برابر شوک های وارد شده به بخش عرضه یا تقاضا بتواند خود را حفظ کرده و از هم نپاشد. در دوران پاندمی، این مفهوم در سطح بین المللی برای صنایع مختلف از جمله گردشگری مطرح شد. کسب وکارهای گردشگری تلاش کردند به مدت یک تا سه سال خود را حفظ کنند تا پس از بحران، به وضعیت عادی بازگردند. اما مساله این است که در ایران، ما همیشه در شوک بوده ایم. برخلاف دنیا که یک شوک کوتاه را در یک بازه زمانی مشخص تجربه می کند و با انجام تدابیری دوباره به ثبات بازمی گردد، ما در هجده سال اخیر شاید تنها دو سال بدون شوک بوده ایم و در همان دو سال هم امکان بازیابی و بازگشت به شرایط عادی در گردشگری نبود؛ چون بازیابی نیازمند زمان و ثبات است: «باید به این نکته هم توجه داشته باشیم که شوکهای مداوم باعث شده اثرگذاری هر اقدامی در راستای احیا و بازیابی کاهش پیدا کند. بسیاری از ظرفیتهایی که باید در زمان مناسب برای تاب آوری استفاده می شد، پیش تر مصرف شده اند .این تفاوت اصلی ما با گردشگری بین المللی است.»
گردشگری ایران اکنون در مهلکه ای سخت گرفتار شده که برخی معتقدند دیگر رمقی برای بازیابی و احیا ندارد . آنچه مسلم است، نبود حکمرانی یکپارچه، زیرساختهای ارتباطی بین المللی و انباشت بحرانهای حل نشده، فرصت تاب آوری را از گردشگری ایران گرفته است. پایداری بحرانها و ناپایداری سیاست گذاری ها باعث دلسرد شدن بخش خصوصی و فرسودگی فعالان و در سطحی گسترده تر کوچ اجباری شغلی در میان متخصصان این بخش شده است. این بخش نیاز به سیاستگذاری منسجم، اصولی، شفاف و فراگیر دارد.
اما در این مقطع این صنعت برای تاب آوری و عبور از این بحران بیش از همیشه به حمایت مستقیم دولت نیاز دارد واز وزارت میراث فرهنگی به عنوان متولی اصلی این صنعت اتنظار می رود فراتر از برنامه و پیشنهاد برای شرایط اضطراری این صنعت اقدامات فوری انجام دهد. مجاب کردن دولت برای امهال مالیات و عوارض ، اعطای تسهیلات و وامهای کم بهره و بلندمدت به کسب و کارهای در حال ورشکستگی و حمایت های بیمه ای از اقداماتی است که باید در شرایط کنونی برای کمک به تاب آوری بنگاههای گردشگری انجام داد.
با همه اینها گردشگری ایران توانایی های بالقوه ای دارد و گرچه هرگز نتوانسته از ظرفیت های خود به طور شایسته و بایسته استفاده کند اما امید ماهیت گردشگری است و از این رو امیدواریم که با همه این مصائب روزگاران خوش این صنعت هم فرا برسد و ایران ۴ فصل و زیبا با اتکا به داشته های تاریخی و تمدنی خود دوباره مقصد گردشگران داخلی و خارجی گردد.
