خوراک شب یلدا در شهرهای مختلف ایران/ تصاویر

ارتباط مستقیمی با جغرافیای محل زندگی دارد و هر کدام از شهرها و مناطق ایران با توجه به رسم و رسومات خاص خود، غذاها و خوراکی‌های متفاوتی را به عنوان شام شب چله تهیه می‌کنند.

توریسم آنلاین:سمیرا تاتار /  ایرانیان باستان آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا زایش خورشید می‌خواندند و برای آن جشن بزرگی برپا می‌کردند. در این شب همه خانواده دور هم جمع شده و خوراکی ها و غذاهای خوشمزه یلدایی را مصرف می کنند. خوراکی های و غذاهای طبخ شده که در این شب مصرف می شود، ارتباط مستقیمی با جغرافیای محل زندگی دارد و هر کدام از شهرها و مناطق ایران با توجه به رسم و رسومات خاص خود، غذاها و خوراکی‌های متفاوتی را به عنوان شام شب چله تهیه می‌کنند.

 تبریز

مردم آذربایجان شرقی در شب یلدا که به آن چله گئجه سی می گویند، برای شام برنج، مرغ، کوفته، آش شیر پخته، خشیل می پزند و در کنار آنها یک دسر خوشمزه به اسم پالدا برای این شب تهیه می‌شود. هندوانه مهمترین خوراک شب چله مردم آذربایجان شرقی است و مردم تبریز معتقدند اگر در شب یلدا چیله قارپیزی (هندوانه چله) بخورند، لرز و سوز سرما به تنشان تاثیر نداشته و اصلا سرمای زمستان را حس نمی‌کنند.

  اصفهان

آیین برگزاری شب چله در اصفهان به دو نام “چله زری” (ماده) و”عمو چله” (نر) تقسیم می‌شود و اصفهانی‌ها دوشب را به عنوان شب چله برپا می‌کنند. مردم اصفهان معمولا در شب یلدا غذاهایی مانند ماهی پلو، آش کدو حلوایی، کوفته، گندی، چرب و شیرین و …سرو می کنند.

 تهران

تهرانی ها برای شب یلدا دارای آداب و رسوم خاصی نیستند اما معمولا در این شب به یادماندنی غذاهایی مانند دم پختک یا دمپخت باقالی، سبزی پلو با ماهی، آش شله قلمکار و… می خورند.

 مازندران

چلّه شوی مازنی ها معمولاً در خانه بزرگ فامیل یا همان پدربزرگ و به قول مازندرانی ها «گَته پِر» برگزار می شود. مازندرانی ها در شب چلّه دور کرسی می نشینند و انواع خوراکی ها را روی آن می چینند.

معمولاً در این شب برنج را با کدوی حلوایی دم می کنند که به آن «کَئی پلا» می گویند و با گوشت قورمه میل می کنند. البته غذاهای دیگری مانند مرغ یا اردک محلی شکم پر با سبزیجات معطر مانند زِلنگ و انار و ته چین نیز سرو می شود.

اردبیل

یلدا در اردبیل به شب “چله” یا چله گئجه سی معروف است.مردم اردبیل 40 روز اول فصل زمستان را چله بزرگ، 20 روز بعد از آن را چله کوچک و 30 روز آخر را نیز «بایرام آیی» یا ماه عید می‌نامند. 4 روز آخر چله بزرگ را بویوک چیله (چله بزرگ) و 3 روز اول چله کوچک را (کیچیک چیله) می‌نامند.

شب یلدا در اردبیل نیز مانند سایر نقاط کشور در خانه بزرگترها برگزار می شود. مردم اردبیل برای شام شب یلدا اغلب ماهی پلو و خشیل و… تدارک می بینند. آنها با استفاده از بلغور گندم، آرد، کره، شیره‌ی خرما، دارچین و شکر به طبخ خشیل می‌پردازند. در اردبیل رسم است که مردم، چله بزرگ را سوگند می دهند که زیاد سخت نگیرد و معمولا قاووت، قورقا، هندوانه(قارپیز چله سی)، داش کلمی، لبو و کدو حلوایی، مغزگردو و نخودچی و کشمش می خورند.

  لرستان

آیین شب یلدا در لرستان به شُو چله یا اول قاره معروف است. غذای مخصوص مردم لرستان در شب یلدا بوقلمون، گوسفند، سبزی پلو ماهی و خورشت سبزی است. یک پیش غذای مخصوص شب یلدای لرستانی «گندم شیره» است که برای تهیه آن چند ساعت گندم را در شیره خیسانده و با افزودن نمک و زردچوبه روی ساج، برشته و با خلال بادام، گردو، کشمش، سیاه دانه و کنجد مخلوط و سرو می‌کنند.

  کردستان

شب یلدا را در کردستان «شه‌و چله» (شب چله) یا «شه‌و زمسان» (شب زمستان) می‌نامند. غذای این شب عموماً دلمه برگ مو و کلم است که گوشت را لابه لای آن می‌گذارند. سفره‌ شب چله علاوه بر دلمه، شامل رب انار و شیره‌ انگور، دوغ، ماست، روغن و کره محلی، پیاز و…است. بعد از صرف شام، کالَک ترش (خربزه ترش ) را قاچ کرده و میل می‌کنند تا غذایشان هضم شده و بقیه‌ شب بتوانند از تنقلات متنوع و میوه‌های رنگارنگ شب چله استفاده نمایند.

 کرمان

از جمله غذاهای محلی شهر کرمان برای شب یلدا آش اوماج است که جایگاه ویژه‌ای بین مردم این شهر دارد. از خوراکی‌ها و تنقلات نیز می‌توان از پسته، هندوانه، انار دانه‌سیاه، شیرینی کلمپه و قهوه قوتو یا قاووت قهوه نام برد.

 مشهد

مشهدی‌ها غذاهای متنوع و زیادی برای شب یلدا تهیه می‌کنند که ازجمله محبوب‌ترین آنها می‌توان به رشته‌پلو، مرغ و شله مشهدی اشاره کرد.

 یزد

یزدی‌ها از قدیم‌ رسم تهیه و سرو غذاهای مختلفی برای شب یلدا داشته‌اند که پرطرفدارترین این غذاها آش‌شولی، آش انار یزدی و خورش‌فسنجان یزدی است.

گیلان

در گیلان و شهرهای اطراف آن نیز غذاهای متنوعی برای شب یلدا پخته می‌شود که ازجمله پرطرفدارترین آنها خورش اناربیج، کوفته انار، خورش مرغ ترش گیلانی و آش انار شمالی، خورش انار مسما، خورش فسنجان رشتی و خورش سیر ابیج گیلانی است. خوراکی خوشمزه گیلانی برای شب یلدا نیز آوکونوس یا آب کونوس است که از ازگیل خام و آب نمک درست می‌شود.

زنجان

غذای مخصوص شهر زنجان برای شب یلدا خاگینه خرماست که آن را از ترکیب خرما، خلال‌بادام، پسته، تخم‌مرغ، پیاز و… تهیه می‌کنند.

 کرمانشاه

یکی از معروف‌ترین غذاهای شهر کرمانشاه که برای شب یلدا سرو می‌شود، خورش کدو حلوایی است و برای تهیه آن علاوه بر کدو، از گوشت‌قرمز یا مرغ استفاده می‌شود.

 شیراز

آش کارده یکی از آش‌های سنتی استان فارس است که در شهرهای شیراز و کازرون از محبوبیت خاصی برخوردار است. آش کارده از سبزی کارده، آرد، ماست ترش، جو پرک، پیاز، شنبلیله و ادویه‌جات تهیه می‌شود. کارده نوعی گیاه کوهی است که دارای خواص بسیاری برای بدن از جمله تقویت معده و افزایش اشتها است.

آش کارده با طعمی ترش، یکی از غذاهای لذیذ و پرطرفدار شب یلدا در شیراز است. این آش در کنار دیگر غذاهای شیرازی مانند کلم پلو، شیرینی‌های سنتی و میوه‌های مختلف شب یلدایی به یادماندنی را برای شیرازی‌ها رقم می‌زند.

خوراک شب یلدا بوشهر

در این شب بزرگترهای فامیل(اصطلاحا ریش ‎سفیدان) به قصه ‎گویی‎های طولانی همانند نَقل قصه‎ های ننه سرما می‎پردازند. گاهی، خانواده ‎های خوش‎ ذوق و هنرمند تئاترها و نمایشنامه‎های کوتاهی براساس داستان‎های شاهنامه برای اعضای فامیل خود اجرا می‎ کنند. معمولا، شعرخوانی( غالبا حافظ و رباعیات خیام در بوشهر خوانده می‎شوند) یکی از دیگر مراسم های مخصوص این شب است.

از خوراک شب یلدا می ‎توان به آجیل (پسته، نخود، مویز، کشمش، تخمه و…)، و میوه‎هایی همچون خرمالو، هندوانه، نارنگی، پرتقال، سیب، انار اشاره داشت. محبوب‎ترین میوه‎های مورد استفاده توسط مردم بوشهر در شب یلدا، هندوانه و شلغم است. بوشهری‎ها به واسطه گرمای زیاد استان‎شان علاقه زیادی به هندوانه دارند. برخی خانواده‎های بوشهری غذاهای محلی نظیر قلیه میگو، قلیه ماهی، شکرپلو و شویدپلو برای این شب تهیه کرده، و یا غذاهای سنتی ایرانی نظیر فسنجان، آش‎رشته، ماهی ‎پلو سرو می‎کنند.