وی اذعان کرد: امروزتورگردانی ما تا دم درب موزه است وبعد از موزه نیست چون روایتی وجود ندارد .ما نیازمند قصه سرایی هستیم تا موزه ها فعال بمانند .در این صورت روز جهانی موزه ،داشته های ما صدها برابر قطعات اشیا است.
توریسم آنلاین: هماحاصلی « روزنامه توریسم »/ موزه ها در جهان معاصر فراتر از بناهایی برای نمایش تاریخ هستند ؛ آنها نهادهایی اجتماعی، فرهنگی و آموزشی هستند که در اسناد ایکوم، بهعنوان فضاهایی فراگیر ، چندصدایی،مشارکتی و مردممحور تعریف میشوند.
در آغازهفته میراث فرهنگی و روز جهانی موزه ها در حالی که شعار انتخابی ایکوم برای سال 2026 میلادی به عنوان «موزه ها پیوند دهنده جهانی گسسته» اعلام شده است، چطورمی توان جامعه ایرانی را که با شوک جنگ و بارروانی واقتصادی ناشی از آن دست وپنجه نرم می کند به تالارهای موزه ها کشاند و در تجربهای مشترک و همدلانه گرد هم آورد و به انسجام اجتماعی رسید؟ چطورمی توان با ظرفیت عظیم تاریخی و تمدنی، هویت ایرانی را به رخ جهانی کشاند که با ایران سرجنگ دارد ؟ چطور می توان با ظرفیت های میراثی ،گردشگری را احیا و رونق داد؟
برای پاسخ به این سوالات با دکتر بهزاد مریدی مدیرکل میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی استان فارس به گفتگو پرداختیم .
مدیرکل میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی استان فارس در پاسخ به سوال ما در خصوص هویت سازی و ترغیب جامعه خصوصا نسل جوان با موزه ها و داشته های میراثی بر اهمیت توجه به تفاوت میان نسلی دربحث انسجام اجتماعی تاکید کرد و توضیح داد: باید در نظر داشت که مفاهیمی که می تواند جاذبه ایجاد کند و منجر به انسجام اجتماعی گردد ،برای هر گروه سنی متفاوت است ولی لاجرم این هویت سازی است که مفهومی بدیهی است و نهایتا منجر به انسجام اجتماعی می گردد. هویت عنصری ذاتی است که تقویت آن منجر به انسجام و تضعیف آن گسست ایجاد می کند.
جای خالی روایتگری در معرفی داشته های میراثی
مریدی تشریح کرد: ما برای حفظ و پاسداشت هویت ایرانی باید روایتگری کنیم. موزه و داشته های اشیایی ما یک شروع وسوژه است ولی یک سوژه چنانچه بخواهد تاثیرگذارباشد، بایستی وارد مقوله روایت ها شویم. اگر در ماههای اخیر مردم ما بیشتر شاهنامه می خوانند به این دلیل است که شاهنامه توانسته نگهدارنده ی هویت ایرانی به مفهوم جدی باشد . شاهنامه نوعی حماسه سرایی است که در حقیقت روایتگر قصه ها و داستان هایی از مردم مشرق زمین و مغرب زمین است که سینه به سینه در طول اعصار و قرون ماندگار و به زبان شعر بیان شده است. غزلیات حافظ با تمام زیبایی و زیبندگیش شاید نتوان تبدیل به یک داستان برای نوجوان کرد،اما شاهنامه را می توانیم به راحتی به نثرساده درآورده و پند آموزیش را انتقال دهیم و تفاخر ایران زمین را جار بزنیم.
به تاریخ سازی نیازی نداریم
مریدی افزود : تمام اشیا و داشته های ما اعم از آنهایی که در جام ثبت شده اند و نیز چند هزاراثر ثبت ملی شده و نیز بیشمارآثارمدفون در زیرزمین همه دارای تاریخ هستند، ولی این تاریخ تبدیل به قصه و روایت نشده است. صرف گفتن این سکه متعلق به عصر فلان است و در فلان تاریخ کشف شده ، تکرار مکررات است .گفتن از پیشینه عظیم این سرزمین در حالی که قدمت تاریخ و تمدنش برای همه عینی است جذابیتی برای مخاطب ندارد .
او افزود: در واقع ما به تاریخ سازی نیازی نداریم، ملت هایی به تاریح سازی و اثبات خودشان نیازمند هستند که قدمت ۲۰۰ و ۲۵۰ ساله دارند. آنچه مخاطب را مشتاق شنیدن می کند روایت و داستان است ؛ یعنی عنصری واحد را از زوایای مختلف دیدن وبه عبارتی تاویل کردن. مهم نیست که قصه صد درصد واقعی باشد، همین قدر که بتوانیم برای شی تاریخی روایتی بسازیم کافی است. اگر جام شوکران برای همه جالب است ،چون قصه سقراط است. هزاران هزار جام دیگر در تمام اعصار و قرون بوده ولی تنها آن جامی که ازآن سقراط زهر نوشیده جام شوکران شده است.
فارس پیشگام در روایتگری
مدیر کل میراث فرهنگی فارس در پاسخ به اینکه چه اقداماتی برای رویکرد روایتگری میراث فرهنگی در فارس انجام شده گفت : در چند فاز کار شروع شده. مواردی که قابل قصه پردازی است، احصا و روایت های متنوعی برای آنها ساخته خواهد شد. همچنین هویت های فرهنگی که تبدیل به متون قابل گفتگواست شناسایی و برای آنها داستان پردازی خواهد شد. این تلاشی است که امیدواریم به نتیجه برسیم.
ایجاد دبیرخانه دائمی «هویت»
وی افزود : در این راستا روز بیست و نهم اردیبهشت با همکاری اداره کل آموزش و پرورش و بخش های مختلف دبیرخانه دائمی «هویت» در سعدیه ایجاد خواهد شد .
مدیرکل میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی استان فارس بر اهمیت راه اندازی پویش های روایتگری با همراهی دانش آموزان ، دانشجویان ، هنرمندان ، عکاسان و خبرنگاران تاکید کرد و گفت: اگر ۱۰۰۰ نفر وارد مکانی چون سعدیه شوند وهر کس از زاویه نگاه و دوربین خودش محتوای تصویری ، شنیداری و متنی تولید کند و درفضای مجازی به اشتراک بگذارد ،هزار بازتولید از سعدیه خواهیم داشت. این انتفال تجربه و بازدید و اشتراک آن می تواند باعث پویایی موزه ها شود. دراین صورت موزه ها فعال ومکانی برای ایجاد تجربه جدید می شوند. باید روایتگری را آغاز کنیم و هر نسلی روایت خودش را باز تعریف کند.
امروزتورگردانی ما تا درب موزه است
وی اذعان کرد: امروزتورگردانی ما تا دم درب موزه است وبعد از موزه نیست چون روایتی وجود ندارد .ما نیازمند قصه سرایی هستیم تا موزه ها فعال بمانند .در این صورت روز جهانی موزه ،داشته های ما صدها برابر قطعات اشیا است. چرا که قطعات و اشیا بی بدیل که حکم جسد بی جانی را دارند صاحب روح می شوند . شیراز را در نظر بگیرید شهر کالبد است اما روح مستتر آن حافظ و سعدی است. اشیا دفن شده یا اشیا به نمایش داده شده در موزه ها کالبدی هستند که نیازمند روح هستند روحی که توسط انسان ها دمیده شده و با روایت های گوناگون وقصه سرایی جان می گیرند.در این صورت شاهد خیل مشتاقان برای بازدید از موزه ها و اماکن میراثی خواهیم بود و انبوه بازدیدها به اماکن خاصی محدود نمی شود.
زمانی برای برند شدن موزه دار و مجموعه دار
مدیرکل میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی استان فارس همچنین به اهمیت نقش موزه داران و مجموعه داران در حفظ داشته های تاریخی و لزوم برندسازی از این اشخاص اشاره کرد و گفت: یک نگاه دارنده ،یک مجموعه دار ،یک موزه دار، صرفا یک نگاهبان نیست. معتقدم ما نیازمند این هستیم که یک تشخص و هویت به کسانی که عاشق این موضوعند بدهیم .یک موزه دار و یک گردآورنده باید برند شود تا ماندگار گردد. در بحث برندسازی دو نگاه می تواند وجود داشته باشد اینکه ما به کالبد توجه کنیم یا کسی که قرار است این روح را بدمد.
مریدی تشریح کرد : این افراد باید شناسانده شوند تا هم انگیزه پیدا کنند وهم این توالی ادامه یابد . هرانسانی نیازمند توجه است .درحوزه های میراثی مرمت کار، موزه دار، معمار سنتی دیده نشده اند. اگر این افراد ، ناشناس بمانند مسلما آخرین بازماندگان خواهند بود و آخرین بازماندگان یعنی کالبد هست اما کسی نیست که روحی در آن بدمد.
وی به روند رو به گسترش موزه های خصوصی و تخصصی در فارس اشاره کرد وگفت:تنها موزه بین المللی مطبوعات در فارس ظرفیت ویژه در گردشگری فرهنگی کشور بوده ودر شرایطی که مطبوعات به سوی الکترونیکی شدن می روند این موزه می تواند روایتگر تاریخ مطبوعات باشد وبیش ار همیشه مورد توجه مخاطبان همه دنیا قرار بگیرد .
مدیرکل میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی استان فارس در پایان گفت: روزنامه توریسم به عنوان تنها روزنامه ای است که به صورت تخصصی در حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی سالهای متمادی است که فعالیت می کند و زمانی که حوزه گردشگری حتی اولویت اول استان یا حتی کشور نبوده این روزنامه این مهم را دنبال کرده و من قدردان و سپاسگزار این همت و تداوم هستم .
